Sắt là thành phần chính cấu tạo nên Hemoglobin, giúp vận chuyển oxy nuôi dưỡng toàn bộ cơ thể. Nhiều mẹ thấy con có làn da hơi nhợt nhạt, xanh xao liền lập tức mua thuốc sắt về cho con uống vì nghĩ con thiếu máu. Tuy nhiên, sắc diện da chỉ là một phần, và việc tự ý bổ sung sắt khi chưa có sự chỉ định của chuyên gia có thể biến dưỡng chất này thành "thuốc độc" gây hại cho sức khỏe của trẻ.
1. Dấu hiệu nhận biết thiếu sắt ở trẻ
Thiếu sắt thường diễn tiến âm thầm, khi đã biểu hiện ra ngoài bằng da xanh xao nghĩa là tình trạng thiếu hụt đã diễn ra trong thời gian dài. Ngoài màu da, mẹ cần quan sát tổng thể các dấu hiệu sau:
-
Sức bền kém: Con hay mệt mỏi, uể uải, vừa chạy nhảy một chút đã thở dốc, ít hoạt động hơn so với các bạn cùng lứa.
-
Chậm phát triển thể chất: Bé biếng ăn, ăn không ngon miệng, dẫn đến chậm tăng cân, còi cọc.
-
Biểu hiện ở tóc và móng: Móng tay bé trở nên mỏng, dẹt, dễ gãy hoặc có khía; tóc mảnh, khô và rụng nhiều.
-
Tác động đến nhận thức: Trẻ thiếu sắt thường hay cáu gắt vô cớ, kém tập trung, phản xạ chậm và có dấu hiệu chậm phát triển nhận thức so với độ tuổi.
-
Hệ miễn dịch suy yếu: Do không đủ oxy và dưỡng chất nuôi cơ thể, trẻ rất dễ bị nhiễm trùng và thường xuyên ốm vặt khi thời tiết thay đổi.
2. Vì sao không nên tự ý bổ sung sắt cho con?
Sắt không giống như vitamin tan trong nước (thừa sẽ thải ra ngoài qua nước tiểu), sắt dư thừa sẽ tích tụ lại trong các cơ quan nội tạng:
-
Gây hại cho nội tạng: Sắt dư thừa lắng đọng tại gan, tim mạch và các tuyến nội tiết, gây tổn thương tế bào và dẫn đến các bệnh lý nguy hiểm như xơ gan hoặc suy tim.
-
Cản trở vi chất khác: Việc thừa sắt trong đường ruột làm giảm khả năng hấp thu các vi chất quan trọng khác, đặc biệt là Kẽm, khiến bé càng dễ bị biếng ăn và chậm lớn.
-
Rối loạn tiêu hóa: Sắt rất kích ứng dạ dày. Bổ sung sai liều lượng thường gây ra táo bón, phân đen, đau bụng, buồn nôn hoặc tiêu chảy kéo dài.
-
Nguy cơ nhầm lẫn loại thuốc: Không phải loại sắt nào cũng giống nhau. Có dòng sắt vô cơ (thường tanh, khó uống, gây nóng) và sắt hữu cơ (dễ hấp thu, êm dịu hơn). Nếu chọn sai dạng và liều lượng không chuẩn, bé sẽ gặp tác dụng phụ ngay lập tức.
3. Bổ sung sắt đúng cách – Mẹ cần làm gì?
Để con hấp thu sắt tốt nhất mà không gây tác hại, mẹ cần nắm vững "kiềng ba chân" sau:
-
Tham khảo ý kiến bác sĩ: Thông thường, từ trên 4 tháng tuổi, lượng sắt dự trữ từ trong bụng mẹ của trẻ bắt đầu cạn kiệt. Đây là thời điểm cần bổ sung dự phòng. Tuy nhiên, trước khi bắt đầu, mẹ cần đưa bé đi khám hoặc tham vấn bác sĩ để được định lượng liều chuẩn dựa trên cân nặng và tình trạng sức khỏe thực tế.
-
Ưu tiên thực phẩm tự nhiên: Chế độ ăn dặm của con nên phong phú các thực phẩm giàu sắt như: thịt bò, gan, lòng đỏ trứng, rau màu xanh đậm, đậu lăng... Đặc biệt, hãy cho bé ăn thêm trái cây giàu Vitamin C (cam, bưởi, kiwi) vì Vitamin C là "chất xúc tác" giúp sắt hấp thu vào máu gấp nhiều lần.
-
Tránh các tương tác gây cản trở: Tuyệt đối không cho bé uống sắt cùng lúc với sữa, trà hoặc Canxi. Các chất này sẽ gắn kết với sắt tạo thành hợp chất không tan, khiến sắt không thể hấp thu vào cơ thể. Tốt nhất nên uống sắt cách các thực phẩm này ít nhất 2 giờ.
Bổ sung sắt đúng cách là nền tảng để con hồng hào, thông minh và khỏe mạnh. Mẹ hãy thật cẩn trọng, không nên nóng vội "bổ sung bừa bãi" mà hãy luôn dựa trên khoa học để bảo vệ con yêu tốt nhất nhé!